Ile śpi noworodek? Ile godzin snu potrzebuje w pierwszych tygodniach życia?

Noworodek może przesypiać znaczną część doby, ale jego sen wygląda zupełnie inaczej niż sen starszego dziecka czy osoby dorosłej. Nie odbywa się zwykle w jednym długim bloku w nocy. Krótkie okresy snu i czuwania są rozłożone na całą dobę, a rytm dnia i nocy dopiero zaczyna się kształtować.

Ile śpi noworodek? National Sleep Foundation podaje dla dzieci w wieku 0-3 miesięcy 14-17 godzin snu na dobę jako zalecany zakres. Nie należy jednak traktować go jako sztywnej normy dla każdego dziecka. W dużym przeglądzie systematycznym badań nad snem dzieci średni czas snu w wieku 0-2 miesięcy wynosił 14,6 godziny na dobę, natomiast obserwowany statystyczny zakres był bardzo szeroki: od 9,3 do 20 godzin.

Ta duża rozpiętość jest ważna. American Academy of Sleep Medicine nie ustaliła nawet formalnego zalecanego czasu snu dla dzieci poniżej 4. miesiąca życia, wskazując na zbyt małą liczbę odpowiednich badań i bardzo dużą naturalną zmienność snu w tym wieku.

Noworodek czy niemowlę? To ważne przy interpretacji norm snu

W terminologii medycznej okres noworodkowy obejmuje pierwsze 28 dni życia. Tymczasem wiele popularnych tabel dotyczących snu używa określenia „newborn” dla szerszej grupy wiekowej 0-3 miesiące. Tak robi między innymi National Sleep Foundation.

Dlatego nie można założyć, że każde zalecenie dla dzieci 0-3 miesięcy dokładnie opisuje na przykład tygodniowego czy dwutygodniowego noworodka. W pierwszych tygodniach życia różnice pomiędzy dziećmi są szczególnie duże.

Ile godzin na dobę śpi noworodek? Co pokazują badania?

Jednym z najważniejszych opracowań dotyczących prawidłowego snu dzieci jest przegląd systematyczny i metaanaliza Galland i wsp. opublikowana w „Sleep Medicine Reviews”. Autorzy przeanalizowali 34 badania pochodzące z 18 krajów i zestawili dane dotyczące czasu snu, liczby pobudek nocnych, najdłuższego okresu nieprzerwanego snu oraz drzemek.

* Zakresy w badaniu Galland i wsp. zostały obliczone jako średnia ±1,96 odchylenia standardowego. Nie są to zalecane minimalne i maksymalne czasy snu, lecz opis tego, jak szerokie różnice występowały w analizowanych populacjach.

To rozróżnienie jest bardzo istotne. Informacja, że w badaniach u dzieci w wieku 0-2 miesięcy występowały wartości od około 9 do 20 godzin, nie oznacza, że zarówno 9, jak i 20 godzin snu każdego dnia należy automatycznie uznać za optymalne dla konkretnego noworodka.

Czy noworodek powinien spać 14-17 godzin?

Zakres 14-17 godzin na dobę pochodzi z rekomendacji National Sleep Foundation dla zdrowych dzieci w wieku 0-3 miesięcy. Panel ekspertów uznał ponadto, że 11-13 godzin oraz 18-19 godzin może być odpowiednie u części dzieci. Czas poniżej 11 godzin albo powyżej 19 godzin został przez panel sklasyfikowany jako znajdujący się poza zalecanymi zakresami.

Nie jest to jednak test, na podstawie którego można stwierdzić, czy dziecko jest zdrowe. Potrzeby snu są indywidualne, a zwłaszcza u najmłodszych niemowląt występuje wyjątkowo duża zmienność. Właśnie z tego powodu American Academy of Sleep Medicine, przygotowując własne rekomendacje na podstawie przeglądu 864 publikacji, zrezygnowała z ustalenia konkretnej liczby godzin dla dzieci poniżej 4. miesiąca życia.

W praktyce liczba godzin jest więc tylko jednym z elementów oceny. Ważne jest również, czy noworodek prawidłowo się budzi, je, oddaje mocz, przybiera na masie i zachowuje się w typowy dla siebie sposób.

Dlaczego noworodek śpi zarówno w dzień, jak i w nocy?

Noworodek nie rodzi się z dojrzałym rytmem dobowym podobnym do rytmu osoby dorosłej. W pierwszych tygodniach sen jest rozłożony na całą dobę, bez wyraźnego podziału na długi sen nocny i aktywny dzień.

Przegląd Galland i wsp. wskazuje, że pierwsze wyraźniejsze oznaki organizowania snu zgodnie z rytmem dnia i nocy pojawiają się około 10.-12. tygodnia życia. Z czasem coraz większa część snu przypada na noc.

Potwierdzają to również badania podłużne. W badaniu Iglowstein i wsp., obejmującym 493 dzieci obserwowanych od wczesnego niemowlęctwa aż do 16. roku życia, w pierwszym roku następowało wyraźne stopniowe przesuwanie snu w stronę nocy i zmniejszanie czasu snu dziennego.

Dlatego częste budzenie się w nocy i spanie w ciągu dnia w pierwszych tygodniach życia nie oznacza samo w sobie, że dziecko ma „odwrócony rytm dnia i nocy”. Dojrzały rytm dobowy dopiero się rozwija.

Jak wygląda cykl snu noworodka?

Sen noworodków jest znacznie bardziej fragmentaryczny niż sen starszych dzieci. Według przeglądu Kaditisa i Gozala pojedyncze cykle snu noworodków trwają około 30-70 minut, podczas gdy u starszych niemowląt i dzieci są dłuższe. U donoszonych noworodków około 50% całkowitego czasu snu może stanowić sen aktywny, odpowiadający rozwojowo fazie REM.

W czasie aktywnego snu dziecko może się poruszać, zmieniać mimikę, wykonywać drobne ruchy kończyn czy wydawać dźwięki. Nie każdy ruch oznacza więc rzeczywiste przebudzenie.

Jednocześnie nietypowych objawów oddechowych nie należy tłumaczyć wyłącznie „aktywnym snem”. Sinienie, wyraźny wysiłek przy oddychaniu, trudności z wybudzeniem czy dłuższe przerwy w oddychaniu wymagają pilnej oceny medycznej.

Ile razy w nocy budzi się noworodek?

Nie istnieje jedna prawidłowa liczba nocnych pobudek. Metaanaliza Galland i wsp. wykazała u dzieci w wieku 0-2 miesięcy średnio około 1,7 zgłaszanej przez rodziców pobudki nocnej, przy bardzo szerokim zakresie statystycznym od 0 do 3,4.

Do tej liczby trzeba jednak podejść ostrożnie. Dane pochodziły głównie z obserwacji rodziców. Autorzy zwracają uwagę, że rodzic nie zauważa wszystkich krótkich przebudzeń, szczególnie kiedy dziecko samo ponownie zasypia i nie zaczyna płakać. Obiektywne metody pomiaru mogą zatem rejestrować więcej przebudzeń niż dzienniczek prowadzony przez rodziców.

W późniejszym okresie pobudki nadal są częste. W dużym włoskim badaniu podłużnym obejmującym 704 zdrowe, donoszone niemowlęta około połowa dzieci miała przeciętnie 1-2 nocne pobudki. W wieku 3 miesięcy więcej niż dwie pobudki nocne występowały u około 9% niemowląt.

Nie należy więc oczekiwać, że kilkutygodniowy noworodek będzie regularnie przesypiał całą noc. Jak sobie radzić z nocnymi karmieniami, przeczytasz w poradniku strategie radzenia sobie z nocnymi karmieniami.

Jak długo noworodek może spać bez przerwy?

W pierwszych miesiącach życia długość pojedynczego odcinka snu stopniowo rośnie. W przeglądzie Galland i wsp. dla szerokiej grupy dzieci w wieku 0-5 miesięcy najdłuższy okres snu w ciągu doby wynosił średnio około 5,7 godziny, przy statystycznym zakresie około 1,8-9,6 godziny.

Nie oznacza to jednak, że kilkudniowy lub kilkutygodniowy noworodek „powinien” spać pięć czy sześć godzin bez przerwy. Dane łączą dzieci od urodzenia aż do 5. miesiąca życia, a w tym czasie sen zmienia się bardzo szybko. Analiza wykazała, że między 1. a 6. miesiącem najdłuższy odcinek snu wydłużał się przeciętnie o około 39 minut na każdy miesiąc życia.

Dlatego bardziej użyteczne niż porównywanie noworodka z jedną wartością z tabeli jest obserwowanie jego własnego rytmu oraz prawidłowego karmienia i rozwoju.

Ile drzemek ma noworodek?

U noworodka pojęcie „drzemki” nie jest jeszcze tak użyteczne jak u starszego niemowlęcia. Sen i czuwanie występują przez całą dobę, a granica pomiędzy snem nocnym a dziennym nie jest wyraźna.

W metaanalizie dotyczącej dzieci w wieku 0-5 miesięcy średnia liczba okresów snu dziennego wynosiła około 3,1 na dobę, a zakres referencyjny 1,2-5,0. Liczba drzemek zmniejszała się wraz z wiekiem.

Nie należy jednak traktować trzech drzemek jako celu dla noworodka. Taki sposób organizowania dnia staje się znacznie bardziej sensowny dopiero wraz z dojrzewaniem rytmu dobowego.

Ile śpi tygodniowy lub dwutygodniowy noworodek?

Nie ma dobrej jakości danych pozwalających ustalić osobną, wiarygodną normę dla każdego tygodnia życia, na przykład dla dziecka 7-, 14- czy 21-dniowego.

Najlepsze dane zbiorcze obejmują zazwyczaj grupy takie jak 0-2 miesiące lub 0-3 miesiące. Dlatego odpowiedzi spotykane w internecie w rodzaju „dwutygodniowy noworodek powinien spać dokładnie 16-18 godzin” sugerują większą precyzję, niż rzeczywiście zapewniają badania naukowe.

Dla pierwszych tygodni życia rozsądniejszym punktem odniesienia jest więc informacja, że w międzynarodowej metaanalizie dzieci 0-2 miesięcy spały średnio 14,6 godziny na dobę, ale różnice między poszczególnymi dziećmi były bardzo duże.

Czy noworodek może spać 18, 19 albo 20 godzin na dobę?

Tak długi sen może występować. W danych obserwacyjnych dla dzieci 0-2 miesięcy górna granica statystycznego zakresu wynosiła około 20 godzin na dobę. Z kolei National Sleep Foundation uznaje 18-19 godzin za czas, który u części zdrowych dzieci może być odpowiedni.

To jednak sytuacja, w której ważniejsze od samej liczby godzin staje się zachowanie dziecka. Noworodek, który dużo śpi, ale prawidłowo się wybudza, skutecznie je i rozwija zgodnie z oczekiwaniami, znajduje się w innej sytuacji niż dziecko nadmiernie senne, trudne do obudzenia i niechętne do karmienia.

Jeżeli bardzo długi sen powtarza się i powoduje pomijanie zaleconych karmień albo dziecko jest wyjątkowo trudne do wybudzenia, warto skontaktować się z położną lub pediatrą.

Czy trzeba budzić noworodka na karmienie?

Nie można odpowiedzieć na to pytanie wyłącznie na podstawie liczby godzin snu. W pierwszych tygodniach życia znaczenie mają między innymi wiek dziecka, masa urodzeniowa, tempo odzyskiwania masy po porodzie, sposób karmienia, ewentualne wcześniactwo i zalecenia otrzymane przy wypisie ze szpitala.

Jeżeli lekarz lub położna zalecili karmienie w określonych odstępach, dziecko należy budzić zgodnie z tym planem. Szczególnej uwagi wymaga sytuacja, kiedy noworodek nie budzi się regularnie na karmienie, je wyraźnie mniej niż wcześniej albo staje się coraz bardziej senny. Ogólne informacje o ilości jedzenia w kolejnych miesiącach znajdziesz w artykule ile powinno jeść niemowlę.

Nie warto natomiast próbować ograniczać snu zdrowego noworodka tylko po to, aby „lepiej spał w nocy”. W pierwszych tygodniach życia jego niedojrzały rytm dobowy nie działa jeszcze w taki sposób.

Czy noworodek śpi za mało?

Pojedynczy dzień z krótszym snem nie musi oznaczać problemu. Nawet w badaniach zdrowych dzieci obserwowano bardzo dużą zmienność, szczególnie w pierwszych miesiącach życia. Duże fińskie badanie dwóch kohort urodzeniowych również wykazało, że parametry snu są najbardziej zróżnicowane właśnie we wczesnym okresie życia, a różnice pomiędzy dziećmi stopniowo maleją wraz z wiekiem.

Warto zwrócić uwagę przede wszystkim na trwałą zmianę względem wcześniejszego zachowania dziecka oraz na objawy towarzyszące. Jeżeli noworodek praktycznie nie śpi przez długie okresy, jest wyraźnie niespokojny, źle je lub rodzic ma wrażenie, że jego zachowanie znacząco się zmieniło, należy omówić to z pediatrą. Gdy niepokój wiąże się z bólem brzuszka, zajrzyj też do artykułu o kolce u niemowlaka.

Czy noworodek śpi za dużo?

Sama liczba godzin również nie pozwala postawić takiego rozpoznania. Zakres prawidłowej zmienności w pierwszych miesiącach jest wyjątkowo szeroki.

Niepokojąca jest natomiast nadmierna senność połączona z trudnością w wybudzeniu, wyraźnym pogorszeniem karmienia lub innymi objawami choroby. U dziecka poniżej 3. miesiąca życia temperatura 38°C lub wyższa wymaga pilnego kontaktu z personelem medycznym. Pilnej pomocy wymagają również między innymi sinienie, znaczne trudności w oddychaniu, wiotkość lub sytuacja, w której dziecka nie można prawidłowo obudzić.

W nagłej sytuacji należy korzystać z pomocy medycznej, a w razie zagrożenia życia dzwonić pod numer 112 lub 999.

Jak bezpiecznie powinien spać noworodek?

Liczba godzin snu jest ważna, ale jeszcze ważniejsze są warunki, w jakich dziecko śpi.

Aktualne zalecenia American Academy of Pediatrics wskazują, że niemowlę powinno być układane na plecach, na twardej, płaskiej i niepochylonej powierzchni przeznaczonej do snu. Zalecane jest spanie w tym samym pokoju co rodzice, ale na osobnej powierzchni do spania. W łóżeczku nie powinny znajdować się poduszki, luźne koce, kołdry, miękkie ochraniacze ani pluszowe zabawki. Należy również unikać przegrzewania dziecka.

AAP wymienia także karmienie mlekiem kobiecym, gdy jest ono możliwe, jako jeden z czynników związanych z niższym ryzykiem SIDS. Jednocześnie niezależnie od sposobu karmienia każde niemowlę powinno korzystać z tych samych zasad bezpiecznego środowiska snu.

Czy rodzice dokładnie wiedzą, ile śpi ich dziecko?

Niekoniecznie. Większość dużych badań dotyczących czasu snu niemowląt opierała się na dzienniczkach lub kwestionariuszach wypełnianych przez rodziców.

W przeglądzie Galland i wsp. pomiary obiektywne przy użyciu aktygrafii wskazywały u niemowląt nawet około 50 minut snu mniej niż czas zgłaszany przez rodziców. Rodzice mogą także nie zauważać krótkich nocnych przebudzeń, jeżeli dziecko nie płacze i samo ponownie zasypia.

Nie ma więc potrzeby mierzyć każdej minuty snu ze stoperem. Znacznie bardziej przydatna jest obserwacja trendu przez kilka dni i ogólnego funkcjonowania dziecka.

Jak zmienia się sen w pierwszych miesiącach życia?

Największe zmiany zachodzą właśnie na początku życia. Metaanaliza Galland i wsp. wykazała, że całkowity czas snu zmniejsza się szczególnie szybko w pierwszych sześciu miesiącach. Jednocześnie wydłużają się pojedyncze okresy snu i coraz więcej snu przypada na noc.

Długoterminowe badania szwajcarskie również pokazują wyraźną konsolidację snu nocnego w pierwszym roku życia. Z kolei współczesne badania dużych fińskich kohort potwierdzają, że wczesny sen niemowlęcia charakteryzuje się ogromną zmiennością i dopiero stopniowo staje się bardziej przewidywalny.

Dlatego porównywanie kilkutygodniowego noworodka z sześciomiesięcznym niemowlęciem ma niewielki sens, mimo że oba dzieci formalnie znajdują się w pierwszym roku życia. Więcej o codziennych dylematach młodych rodziców znajdziesz w artykule najczęstsze dylematy rodziców w opiece nad noworodkiem i niemowlęciem.

Najważniejsze informacje dla rodziców

Zdrowy noworodek spędza dużą część doby na śnie, ale nie istnieje jedna liczba godzin odpowiednia dla każdego dziecka. Najczęściej podawany zakres dla wieku 0-3 miesięcy to 14-17 godzin snu na dobę, natomiast światowe dane obserwacyjne pokazują znacznie większą indywidualną zmienność.

W metaanalizie dzieci w wieku 0-2 miesięcy spały przeciętnie 14,6 godziny na dobę, a statystyczny zakres wynosił około 9,3-20 godzin. Właśnie dlatego nie należy oceniać zdrowia noworodka tylko na podstawie tego, czy mieści się w internetowej tabeli godzin snu.

W pierwszych tygodniach sen jest rozłożony na dzień i noc, pobudki są naturalne, a wyraźniejszy rytm dobowy zaczyna pojawiać się dopiero około 10.-12. tygodnia życia.

Znacznie ważniejsze od osiągania konkretnej liczby godzin jest to, czy dziecko można prawidłowo wybudzić, czy skutecznie się odżywia, rozwija się zgodnie z oczekiwaniami i nie ma objawów choroby. Jeśli coś w zachowaniu noworodka budzi niepokój rodziców, najlepszym źródłem indywidualnej oceny pozostaje pediatra lub położna. Więcej praktycznych porad znajdziesz w strefie porad dla rodziców.

FAQ: ile śpi noworodek?

Ile średnio śpi noworodek?

W metaanalizie badań z różnych krajów dzieci w wieku 0-2 miesięcy spały średnio 14,6 godziny w ciągu doby. National Sleep Foundation podaje dla szerszej grupy 0-3 miesięcy zalecany zakres 14-17 godzin.

Ile śpi tygodniowy noworodek?

Nie istnieje wiarygodna naukowa norma dotycząca dokładnie 7-dniowych dzieci. Badania zazwyczaj łączą noworodki w większe grupy, np. 0-2 miesiące. W tej grupie średnia wynosiła 14,6 godziny na dobę, ale różnice pomiędzy dziećmi były bardzo duże.

Ile śpi dwutygodniowy noworodek?

Podobnie jak w przypadku tygodniowego dziecka nie ma odrębnej, dobrze potwierdzonej normy dla wieku dwóch tygodni. Nie warto więc traktować konkretnej liczby podawanej w internecie jako obowiązującego celu.

Ile śpi miesięczne dziecko?

Dane dla dzieci w wieku 0-2 miesięcy wskazują średnio około 14,6 godziny snu na dobę. Indywidualny czas snu może jednak znacząco odbiegać od średniej.

Czy noworodek powinien przesypiać całą noc?

Nie. Noworodki nie mają jeszcze dojrzałego rytmu dobowego, a ich sen jest rozłożony na całą dobę. Wyraźniejsza organizacja snu wokół dnia i nocy zaczyna pojawiać się około 10.-12. tygodnia życia.

Czy 18 godzin snu noworodka to dużo?

To więcej niż średnia, ale nadal może mieścić się w naturalnej zmienności. National Sleep Foundation zalicza 18-19 godzin do czasu, który może być odpowiedni dla części zdrowych dzieci w wieku 0-3 miesięcy.

Czy noworodek może spać 20 godzin?

Takie wartości obserwowano w badaniach dzieci w wieku 0-2 miesięcy, jednak 20 godzin znajduje się już na skraju rozkładu. Jeśli bardzo długi sen powtarza się, dziecko trudno obudzić albo sen utrudnia karmienie, sytuację należy skonsultować z lekarzem.

Ile razy noworodek budzi się w nocy?

Nie istnieje jedna prawidłowa liczba. W metaanalizie dzieci 0-2 miesięcy rodzice zgłaszali średnio około 1,7 pobudki nocnej, ale rzeczywista liczba krótkich przebudzeń może być większa, ponieważ nie wszystkie są zauważane przez opiekunów.

Od kiedy niemowlę zaczyna odróżniać dzień od nocy?

Pierwsze wyraźniejsze oznaki rytmu dobowego pojawiają się przeciętnie około 10.-12. tygodnia życia. Jest to jednak proces stopniowy, a nie zmiana następująca konkretnego dnia.

Źródła naukowe i instytucjonalne

1. Galland BC, Taylor BJ, Elder DE, Herbison P. Normal sleep patterns in infants and children: a systematic review of observational studies. Sleep Medicine Reviews. 2012;16(3):213-222. DOI: 10.1016/j.smrv.2011.06.001. Przegląd systematyczny i metaanaliza 34 badań, stanowiący główne źródło danych liczbowych dotyczących czasu snu, pobudek i drzemek.
2. Hirshkowitz M, Whiton K, Albert SM, et al. National Sleep Foundation’s sleep time duration recommendations: methodology and results summary. Sleep Health. 2015;1(1):40-43. DOI: 10.1016/j.sleh.2014.12.010. Źródło rekomendacji 14-17 h dla wieku 0-3 miesięcy.
3. Paruthi S, Brooks LJ, D’Ambrosio C, et al. Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations: A Consensus Statement of the American Academy of Sleep Medicine. Journal of Clinical Sleep Medicine. 2016;12(6):785-786. DOI: 10.5664/jcsm.5866. AASM nie ustaliła rekomendacji dla dzieci <4 mies. ze względu na niewystarczające dane i dużą zmienność.
4. Iglowstein I, Jenni OG, Molinari L, Largo RH. Sleep duration from infancy to adolescence: reference values and generational trends. Pediatrics. 2003;111(2):302-307. DOI: 10.1542/peds.111.2.302. Badanie podłużne 493 dzieci, opisujące rozwój i konsolidację snu.
5. Bruni O, Baumgartner E, Sette S, et al. Longitudinal Study of Sleep Behavior in Normal Infants during the First Year of Life. Journal of Clinical Sleep Medicine. 2014;10(10):1119-1127. DOI: 10.5664/jcsm.4114. Badanie 704 zdrowych donoszonych niemowląt.
6. Paavonen EJ, Saarenpää-Heikkilä O, Morales-Munoz I, et al. Normal sleep development in infants: findings from two large birth cohorts. Sleep Medicine. 2020;69:145-154. DOI: 10.1016/j.sleep.2020.01.009. Dane z dwóch dużych fińskich kohort urodzeniowych, potwierdzające dużą zmienność snu we wczesnym wieku.
7. Kaditis A, Gozal D. Sleep Studies for Clinical Indications during the First Year of Life: Infants Are Not Small Children. Children. 2022;9(4):523. DOI: 10.3390/children9040523. Źródło dotyczące fizjologii snu noworodka, długości cykli i snu aktywnego/REM.
8. Moon RY, Carlin RF, Hand I; AAP Task Force on Sudden Infant Death Syndrome and Committee on Fetus and Newborn. Sleep-Related Infant Deaths: Updated 2022 Recommendations for Reducing Infant Deaths in the Sleep Environment. Pediatrics. 2022;150(1):e2022057990. DOI: 10.1542/peds.2022-057990. Główne źródło zaleceń dotyczących bezpiecznego snu niemowląt.
9. World Health Organization. Making Every Baby Count: Audit and review of stillbirths and neonatal deaths. WHO. Źródło definicji okresu noworodkowego jako pierwszych 28 dni życia.
10. NHS. High temperature (fever) in children oraz materiały NHS dotyczące objawów alarmowych u niemowląt poniżej 3 miesięcy. Źródło dotyczące gorączki ≥38°C, trudności w wybudzeniu, problemów z oddychaniem i innych objawów wymagających pilnej konsultacji.