Wpływ karmienia mlekiem na rozwój próchnicy u dzieci

Karmienie piersią, mleko modyfikowane a zdrowie jamy ustnej niemowlaka

U niemowląt poniżej 1. roku życia karmienie piersią nie jest uznawane za czynnik ryzyka próchnicy. Mleko matki zawiera przeciwciała i inne substancje, które mogą sprzyjać zdrowiu zębów i dziąseł. Na zdrowie zębów wpływają przede wszystkim: częstość i ilość cukru w diecie, higiena jamy ustnej oraz wizyty u stomatologa.

Pamiętaj jednak, że ochronny wpływ karmienia piersią na rozwój próchnicy może być zmniejszony, jeśli dziecko jest narażone na inne źródła cukru, np. ze słodzonych napojów lub żywności. Dlatego ważne jest, abyś Ty i inni opiekunowie monitorowali spożycie cukru przez dziecko, niezależnie od tego, czy jest ono karmione piersią, czy nie.

Próchnica to jedna z najczęstszych chorób przewlekłych u dzieci – według danych WHO dotyczy ok. 60–90% dzieci w wieku szkolnym na świecie, a odsetek ten jest wyższy tam, gdzie gorsza jest dostępność opieki stomatologicznej i gdzie w diecie jest dużo cukru. Do jej powstania przyczyniają się bakterie płytki nazębnej, częste spożywanie cukrów oraz niedostateczna higiena jamy ustnej.

Czy naturalne mleko może być czynnikiem rozwoju próchnicy?

Chociaż mleko matki samo w sobie nie powoduje próchnicy zębów, możliwe jest, że mleko matki przyczynia się do rozwoju próchnicy u dzieci. Dzieje się tak, ponieważ mleko matki zawiera cukry, takie jak laktoza, które mogą odżywiać bakterie powodujące próchnicę. Ponadto, jeśli dziecko może zasnąć podczas karmienia piersią, mleko może gromadzić się w ustach i zwiększać ryzyko rozwoju próchnicy.

Niezależnie od tego, czy dziecko jest karmione piersią, czy mlekiem modyfikowanym, ważne jest, abyś Ty i inni opiekunowie dbali o regularne czyszczenie zębów dziecka, ograniczanie kontaktu z pokarmami i napojami zawierającymi cukier oraz regularne wizyty u stomatologa.

Przeciwciała zawarte w mleku matki mogą hamować wzrost bakterii powodujących próchnicę – w tym Streptococcus mutans, głównego sprawcy próchnicy zębów. Laktoza – główny cukier występujący w mleku, ze wszystkich cukrów jest najmniej próchnicotwórcza.

Jak zapobiegać próchnicy zębów u niemowląt poniżej 1 roku życia?

Istnieje kilka kroków, które możesz podjąć, aby zapobiec próchnicy u dzieci poniżej 1 roku życia. Do tych kroków należą:

• Zacznij czyścić jamę ustną dziecka, gdy tylko pojawi się pierwszy ząb. Używaj miękkiej, wilgotnej ściereczki lub szczoteczki do zębów dla dzieci, aby delikatnie wyczyścić ząb i dziąsła.
• Unikaj kładzenia dziecka do łóżka z butelką, ponieważ może to powodować gromadzenie się mleka w ustach i zwiększać ryzyko próchnicy. Jeśli dziecko ma już zęby i potrzebuje butelki na dobranoc, napełnij ją wodą zamiast mlekiem; po ostatnim karmieniu mlekiem przed snem oczyść zęby (u dziecka bez zębów mleko przed snem nie jest problemem).
• Unikaj podawania dziecku słodzonych pokarmów i napojów, w tym soków owocowych i innych słodzonych napojów. Mogą one odżywiać bakterie powodujące próchnicę zębów i zwiększać ryzyko rozwoju próchnicy.
• Myj zęby dwa razy dziennie pastą z fluorem (ok. 1000 ppm F) od pojawienia się pierwszego zęba – u dzieci do 3. roku życia w ilości wielkości ziarenka ryżu. Fluor wzmacnia szkliwo i zmniejsza ryzyko próchnicy. W Polsce woda z kranu nie jest fluorkowana, a ewentualną dodatkową suplementację fluoru ustal ze stomatologiem lub pediatrą.
• Zabieraj dziecko do dentysty na regularne kontrole i czyszczenia. Pomoże to zapewnić, że wszelkie potencjalne problemy z zębami i dziąsłami zostaną wcześnie wykryte i szybko wyleczone.

Przestrzegając tych zasad, możesz pomóc chronić zęby i dziąsła swojego dziecka oraz zmniejszyć ryzyko wystąpienia próchnicy.

Czy odstawiać niemowlę od piersi w przypadku pojawienia się próchnicy?

Nie jest konieczne abyś odstawiła dziecko od piersi, jeśli pojawi się próchnica. Karmienie piersią ma wiele korzyści dla zdrowia i rozwoju dziecka, a u dzieci starszych (zwłaszcza przy częstym karmieniu w nocy) bywa jednym z czynników ryzyka próchnicy, który można ograniczyć. Zamiast odstawiać dziecko od piersi, możesz podjąć kroki, które pomogą zapobiec próchnicy i chronić zęby i dziąsła dziecka.

Czy odstawić malca od piersi po ukończeniu 1 roku życia jeśli pojawi się próchnica?

Jeśli Twoje dziecko ma zdrowe zęby, nie ma potrzeby odstawiania go od piersi. Karmienie mlekiem ludzkim jest najlepszym wyborem w żywieniu dziecka. Jeśli zaczynają pojawiać się liczne ubytki próchnicowe u Twojego dziecka, podejście powinno być indywidualne. Poszukaj stomatologa dziecięcego, który odpowiada Tobie i Twojemu dziecku i rozważ decyzję o rezygnacji z nocnego karmienia.

Stanowisko nauki o laktacji w sprawie karmienia piersią i mlekiem kobiecym w kontekście profilaktyki przeciw próchnicowej – Lek. Dorota Bębenek, dr n.med. Magdalena Nehring-Gugulska, dr n.med. Monika Żukowska-Rubik.